Objawy dysku SSD u kresu życia
SSD rzadko psuje się stopniowo jak mechaniczny dysk twardy: nie ma ani hałasu, ani zapowiadającego awarię spowolnienia. Najczęstsze objawy są następujące:
- Niewykrywany: SSD nie pojawia się ani w BIOS/UEFI, ani w menedżerze dysków.
- Absurdalna pojemność: dysk jest rozpoznawany, ale z 0 bajtów, 2 MB lub generyczną nazwą modelu (często nazwą kontrolera).
- Tylko do odczytu: dane da się odczytać, ale każdy zapis kończy się błędem. Wiele dysków SSD celowo przechodzi w ten tryb, gdy ich komórki są zużyte.
- Błędy i zawieszki: niebieskie ekrany, uszkodzone pliki, losowe problemy ze startem, alarmujące atrybuty SMART.
Co sprawdzić, zanim uznasz dysk za uszkodzony
Spora część „martwych” dysków SSD cierpi w rzeczywistości na problem z połączeniem lub konfiguracją. Po kolei:
- Przetestuj na innym porcie i innym kablu (SATA i zasilanie w przypadku 2,5"). Dla M.2 wypróbuj inne gniazdo lub inny komputer.
- Użyj adaptera USB (obudowa SATA lub NVMe), aby sprawdzić, czy SSD jest widoczny na innym komputerze.
- Sprawdź BIOS/UEFI: tryb SATA (AHCI), gniazdo M.2 wyłączone, bo współdzieli linie z portem SATA, aktualizacja BIOS-u dla nowszych dysków SSD.
- Skontroluj stan SMART narzędziem producenta lub programem takim jak CrystalDiskInfo (Windows) czy smartctl (Linux, macOS).
- Poszukaj aktualizacji firmware: niektóre modele miały błędy czyniące je niewidocznymi lub blokujące je, naprawione przez producenta.
Odzyskiwanie danych: co jest możliwe
Z dysku SSD odzyskiwanie danych jest trudniejsze niż z dysku twardego. Polecenie TRIM szybko kasuje usunięte bloki, a wiele dysków SSD szyfruje dane na poziomie kontrolera: gdy ten jest martwy, same kości nie dostarczą bez niego niczego użytecznego.
Jeśli dane mają wartość i nie istnieje żadna kopia zapasowa, zwróć się do wyspecjalizowanego laboratorium przed jakąkolwiek manipulacją (formatowanie, reset, aktualizacja firmware). Poproś o diagnozę i wycenę: koszt mocno zależy od modelu i rodzaju awarii.
Na gwarancji? Zacznij od producenta
Większość dysków SSD ma gwarancję 3–5 lat, często z limitem zapisanych danych (TBW). Jeśli Twój dysk jest jeszcze objęty ochroną, zgłoszenie zwrotu (RMA) u producenta lub sprzedawcy pozostaje najlepszą opcją: otrzymasz wymianę lub zwrot pieniędzy.
Uwaga: odesłany SSD zwykle nie wraca do właściciela. Jeśli to możliwe, skasuj dane, albo sprawdź politykę producenta dotyczącą danych.
Po gwarancji: nie wyrzucaj, sprzedaj
Niesprawny SSD to nadal zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (elektroodpad): nie może trafić do zwykłego kosza. Możesz oddać go do PSZOK-u lub punktu zbiórki w sklepie, ale możesz też na nim zarobić.
Awaria dysku SSD prawie zawsze dotyczy kontrolera, firmware lub zasilania, bardzo rzadko wszystkich kości pamięci. Te kości NAND nadają się do ponownego wykorzystania jako komponenty. Dlatego Recychips skupuje dyski SSD w tej samej cenie, sprawne czy nie, za terabajt według pojemności z etykiety: zobacz nasze ceny dla SSD NVMe i M.2, SSD SATA 2,5" oraz SSD serwerowych.
Dyski SSD są demontowane w warsztacie, żadne dane nie są odczytywane i nic nie jest odsprzedawane w całości. Mimo to przeczytaj nasz poradnik, jak skasować dane z SSD przed pozbyciem się dysku.
Podsumowanie
- Sprawdź kable, porty, BIOS, SMART i firmware.
- Natychmiast zrób kopię zapasową, jeśli SSD daje się jeszcze odczytać.
- Cenne dane bez kopii zapasowej: wyspecjalizowane laboratorium, bez żadnych wcześniejszych prób.
- Na gwarancji: zgłoszenie RMA u producenta.
- Po gwarancji: sprzedaż dla kości pamięci zamiast kosza. Wyceń swoją partię online.
